Pozew o separację powinien byś jasny co do stanu faktycznego oraz zawierać sprecyzowane oczekiwania powoda – małżonka wnoszącego pozew do Sądu o zawieszenie związku małżeńskiego czyli orzeczenie separacji. Pozew wnosi się do Sądu Okręgowego miejsca zamieszkania małżonków. Do pozwu o separację konieczne jest dołączenie oryginalnych dokumentów takich jak: akt skrócony małżeństwa, akty skrócone urodzenia dzieci, zaświadczenie o zarobkach strony wnoszącej pozew.

W pozwie należy podać przyczyny i fakty świadczące o faktycznym wygaśnięciu więzów uczuciowych, fizycznych i ekonomicznych, które przestały istnieć między małżonkami. W pozwie należy zdecydowanie podkreślić, że uczucie między małżonkami wygasło, brak jest pożycia fizycznego, brak jest wspólnego spędzania czasu. Każdy z małżonków prowadzi własne wydatki i nie konsultuje ich z drugim małżonkiem. Po mimo tych faktów strony lub strona nie pragnie definitywnego rozstania i chcą dać sobie szanse z możliwością powrotu. Separacja to ostateczne ostrzeżenie dla małżeństwa z ewentualną próbą naprawy złych stosunków, które powstały między małżonkami.

W pozwie należy wskazać świadków z podaniem ich aktualnych adresów zamieszkania na potwierdzenie przytoczonych w pozwie okoliczność świadczących o przyczynach rozkładu małżeństwa. Można również określić sposób powierzenia i wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnim dzieckiem stron, ustaleniem miejsca zamieszkania dziecka, terminy odwiedzin, spotkań, wakacji i świąt jak również ustalenie udziału pozwanego w kosztach utrzymania i wychowania dzieci. Jeśli pomiędzy małżonkami nastąpił zupełny ale niekoniecznie trwały rozkład pożycia, każdy z małżonków może żądać, ażeby sąd orzekł separację. Jeśli małżonkowie nie mają małoletnich dzieci sąd może orzec separację na ich wspólne wniosek bez przeprowadzania postępowania. W trakcie separacji pomiędzy małżonkami powstaje rozdzielność majątkowa. W każdej chwili na zgodny wniosek małżonków separacja może być zniesiona. Po orzeczeniu separacji formalnie osoby nadal nazywają się małżonkami i nie mogą zawrzeć nowego związku.

Separacja może nie być orzeczona, jeżeli w jego wyniku miałoby ucierpieć dobro małoletnich dzieci małżonków albo jeżeli z innych względów orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Podstawowe koszty sądowe to 100 zł w przypadku sprawy o separację na wspólny zgodny wniosek stron w postępowaniu nieprocesowym i 600 zł – separacja sporna w postępowaniu procesowym (należy złożyć pozew o separację tak jak przy rozwodzie).